ဟလင္းသို႔ အဝင္

(Zawgyi)

ဒီတစ္နွစ္အတြက္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေရွးေဟာင္းသုေတသန အသင္းဟာျဖင္႔ ကြင္းဆင္းခရီးကို ဟလင္းျမိဳ႕ေဟာင္းသို႔ သြားဖို႔အလွည္႔က်ပါတယ္။ ရန္ကုန္တကၠသို္လ္ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ဘာသာအထူးျပဳေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသားေပါင္း ၁၂၂ေယာက္ရယ္ ၾကီးၾကပ္သူ ဆရာ ဆရာမ ၈ေယာက္တို႔လိုက္ပါလာတဲ႔ ေအာင္နိုင္မန္း ရန္ကုန္ ေရႊဘို ကၽြန္းလွ ခရီးသည္တင္ ကားၾကီး၃စီးျဖင္႔ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေရွ႕ စာတိုက္ေနရာတြင္ စုရပ္ျပဳကာ ၁.၄.၂၀၁၈ ညေန ၅နာရီဝန္းက်င္မွ ရန္ကုန္ျမိဳ႕တြင္းမွ အျမန္လမ္းမၾကီးအတိုင္း စတင္ထြက္ခြာ ခဲ႔ၾကျပီး ည ၇း၀၅ မိနစ္တြင္ ၃၉မိုင္ ယာဥ္ရပ္နားစခန္းတြင္ ညေနစာ စားေသာက္ရန္ နာရီဝက္ခန္႔ ရပ္နားကာ ၈း၂၀ခန္႔တြင္ ခရီးဆက္ခဲ႔႔ပါတယ္ ကားနံပတ္ အမွတ္(၃)ကေတာ႔ စာေရးသူစီးခဲ႔ရတဲ႔ကားျဖစ္ျပီး မာစတာ ေအာနပ္တန္း ဒီပလိုမာ ေက်ာင္းသားတို႔ အတူစီးရပါတယ္ ခံုအမွတ္ ၃၉ နဲ႔ ၄၀ တို႔ဟာ လႈပ္လီလႈပ္လဲ႔နဲ႔ ထိုင္ဖို႔ရာ ဒီပလိုမာတန္းက ကြီးတင္မိုးတို႔ မဲက်တယ္ပဲ ဆိုၾကပါေတာ႔ ကီြးတင္မိုးတို႔ကေတာ႔ ေဒါင္က်က် ျပားက်က် လႈပ္ရံုမက ျပဳတ္ရံုပါျပဳတ္ေနပါေစ ေတာထဲ ေတာင္ထဲေတာင္ ေျမသားေမႊ႕ယာေပၚ ေက်ာခင္းအိပ္ရဲတဲ႔ သဘာဝရွိတဲ႔ Future archaeologist ၾကီးမို႔ အသာအယာပဲ ထိုင္စီးေပးခဲ႔ပါတယ္ အၾကီးပီပီ အနစ္နာခံ ေပးတဲ႔ ကြီးတင္မိုးတစ္ေယာက္ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ ေရွးေဟာင္းသုေတသန ဌာနနဲ႔ အရွည္သျဖင္႔ လက္တြဲနိုင္ပါစီလို႔ ေမတၱာေဝပါတယ္
အျမန္လမ္းမ အပန္းေျဖနားခိုစရာ ေနရာေနာက္တစ္ခုျဖစ္တဲ႔ ၁၁၅မိုင္ ယာဥ္ရပ္နားစခန္းမွာလဲ နာရီဝက္ခန္႔ နားျပီးေနာက္ ည၁၀နာရီ ေနာက္ပိုင္းမွာေတာ႔ မရပ္ေတာ႔ပဲ ေတာက္ေလ်ာက္ေမာင္းလာခဲ႔တာမို႔ ေရႊဘိုျမိဳ႕ကို နံနက္ ၄နာရီခြဲခန္႔တြင္ ေရာက္ခဲ႔ပါျပီ
မနက္ေစာေစာ လူေျခတိတ္တဲ႔ အခ်ိန္က ျငိမ္သက္ေနတဲ႔ ငါးမည္ရ ျပည္ေရႊဘိုၾကီးကို ကားေပၚက ေလ႔လာရင္း ဟလင္းက အျပန္မွာ ေရႊဘိုကို ဝင္ေလ႔လာဦးမယ္ဆိုလို႕ အားမလို အားမရ ျဖစ္ေနတဲ႔ စိတ္ကို ခ်ဳပ္ထိမ္းထားလိုက္ ပါတယ္ ထပ္ေတြ႕ၾကေသးတာေပါ႔ ျပည္ေရႊဘိုၾကီးေရ
ေရႊဘို မန္းေလး လမ္းေပၚက လမ္းခြဲေလးတစ္ခုကို ခ်ိဳးေကြ႔သြားတဲ႔ ေရွ႕ကသြားေနတဲ႔ ကားေနာက္ျမီးကို လိုက္ၾကည္႔ေနေတာ႔ ခ်ိဳးေကြ႔သြားတဲ့ အခါ ဟန္လင္း ေ႐ွးေဟာင္း ယဥ္ေက်းမႈ နယ္ေျမကို ေရာက္ၿပီဆိုတဲ့ အသိက ရင္ကို သိမ္႔ကနဲ လႈပ္ရွားေစခဲ႔တယ္
ကိုယ္လာျပီ ဟလင္းေရ ကုန္းေပါင္း ၃၃ခုေလာက္က ကိုယ္ေတြဝါသနာအိုးမ်ား ေမႊေႏွာက္ ျခင္းဒဏ္ကို ခံစားရဖို႔ အသင္႔ၾကိဳ ေစာင္႔ေနလိုက္ေတာ႔ ေရွးသုစကားနဲ႔ neolithic ေခတ္ကတည္းက အရပ္စကားနဲ႔ဆို ေက်ာက္ေခတ္သစ္တည္းက ယေန႔ထိ လူေျခမျပတ္ခဲ႔တဲ႔ ရပ္ဝန္းၾကီးထဲ ေရာက္ခဲ႔ပါျပီ ကြင္းမဆင္းခင္ တင္ၾကိဳေလ႔လာေရး Literature review လုပ္ထားခဲ႔ရတာမို႕ ဟလင္းရဲ႕ လူေနမႈ စီးပြားေရးနဲ႔ ယဥ္ေက်းမႈ အေဆာက္အအံုမ်ားက စိတ္ကူးထဲမွာေတာ႔ အရမ္းခမ္းနားခဲ႔ပါတယ္ အေတြးထဲက ဟလင္းရဲ႕ ခမ္းနားမႈေတြကို တူးေဖာ္ၾကည္႔ဖို႔ အခြင္႔အေရးရလာခ်ိန္ဆို ေတာ႔ ဘယ္ေနရာမွ အလြတ္မခံပဲ ေတြ႕သမွ် မွတ္သားရပါလိမ္႔မယ္
ေရႊဘိုလမ္းခြဲက ဟလင္းျမိဳ႕ေဟာင္းဆီသို႔ ဝင္လာတဲ႔ လမ္းဟာ ခရီးသည္တင္ ကားၾကီးမ်ားအတြက္ က်ဥ္းလြန္းပါတယ္ express ၾကီးေတြ စီးျပီး ဝင္လာၾကမဲ႔ နိုင္ငံျခားသားေတြကို လမ္းျပ ေခၚေဆာင္လာဖို႔အတြက္ တိုးရ္ဂိုက္ေတြ စိတ္ဝင္စားမွာ မဟုတ္ပါဘူး

ယုံၾကည္ရာလမ္း

(Zawgyi)

Comparison studies of Padah-lin Cave, Myanmar and Spirit Cave, Thailand ေခါင္းစဥ္နဲ႔ assignment တစ္

ေစာင္ကို Dating Method ဘာသာရပ္ ဆရာက တာဝန္ေပးအပ္တဲ႔ အခါ ရလာဒ္က မဆိုးပါဘူးလို႔ မွတ္ခ်က္ရခဲ႔ပါတယ္ 

ခ်ီးက်ဴးခဲတဲ႔ ဆရာရဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳမႈကို တစ္နွစ္ခြဲလံုးလံုး ေစာင္႔စားလာရတဲ႔ က်ေနာ့္အျပံဳးက ပ်ားရည္ေတြ မတရားမ်ိဳခ်ထားရတဲ႔သူပမာ 

အခ်ိန္တစ္ပတ္ပဲ ရတဲ႔ (ဒါေတာင္ Hangout ၉ပုဒ္ အျခား assigment ၃ေစာင္ပါ တစ္ခ်ိန္ထဲေရးရ) အေတာအတြင္း ပဒတ္နဲ႔ ၾကပ္ဂူနွစ္ခု အၾကား အေတာင္တပ္ျပီး ပ်ံသန္းခဲ႔ ရတုန္းက ခံစားခ်က္က ဘာနဲ႔မွ မလဲနိုင္ခဲ႔

က်ေနာ္လား 

မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ သိပ္ရွိတာေပါ႔

သည္စိတ္ကိုအေျခခံထားလို႔လဲ သမိုင္းနဲ႔ လမိုင္းကပ္ခဲ႔တာ

လန္ဒန္တကၠသုိလ္မွ ခ်ီးျမွင့္လုိက္ေသာ ဘြဲ ့ဝတ္ရုံၾကီး

(Zawgyi)
" ဆရာၾကီး ရန္ကုန္တကၠသုိလ္တြင္ အလုပ္လုပ္စဥ္က စာသင္ခန္းဝင္လွ်င္ လန္ဒန္တကၠသုိလ္မွ ခ်ီးျမွင့္လုိက္ေသာ ဘြဲ ့ဝတ္ရုံၾကီးကုိ ဝတ္ဆင္ဝင္ေရာက္ေလ့ရွိတယ္လုိ ့ၾကားဖူးပါတယ္"
ကိုယ္တိုင္ျမင္လို႔ တင္ျပတာမဟုတ္တဲ႔ တဆင္႔စကားဟာ ေဒါက္တာသန္းထြန္းကို ရည္ညႊန္းတာျဖစ္ျပီး ေဒါက္တာသန္းထြန္း ကြယ္လြန္ျခင္း ၁၀နွစ္ျပည္႔ အထိမ္းအမွတ္ စာတမ္းမ်ား စာအုပ္ထဲမွ ဘြဲ႔ၾကိဳဘဝက ေတြ႔ဖူးခဲ႔တဲ႔ ပါေမာကၡေဆာင္းပါးထဲမွာ ဖတ္လိုက္ရပါသည္ ေဆာင္းပါးရွင္ကေတာ႔ Kေပါလို႔သိရပါတယ္ ဆရာ႔တပည္႔မ်ားကိုယ္တိုင္ စာစစ္ျပီး ပံုနွိပ္ထုတ္ေဝထားတဲ႔ စာအုပ္ထဲမွ အေၾကာင္းအရာ ျဖစ္တာေၾကာင္႔ လက္ခံရမွာပဲ

ေဒါက္တာသန္းထြန္းအမည္ကို အျမဲ မႏၱေလးတကၠသိုလ္နဲ႔တြဲျပီးေတြ႔ရေသာ္လည္း ဆရာၾကီး ကနဦးအလုပ္လုပ္တဲ႔ေနရာကေတာ႔ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္ပဲ ျဖစ္ခဲ႔ပါတယ္

ပုုဂံဆိုတာ ညဘက္တြင္ ပိုလွသလား

(Zawgyi)

Night Study ဆိုတာ Field Archaeology သင္ခန္းစာကို နဖူးေတြ႕ ဒူးေတြ႔ဆံုစည္းရန္ ၾကိဳးပမ္းၾကတဲ႔ ေလ႔လာေရး ေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ အလြန္ၾကီးမားေသာ အခြင္႔အေရးတစ္ခုျဖစ္သည္

တစ္ႏွစ္တာကာလအတြင္း စာသင္ခန္းတြင္ ဆည္းပူးခဲ႔ရသည္႔ သီအိုရီတို႔သည္ ေျဖဆိုျပီးတဲ႔ စာေမးပြဲႏွင္႔အတူ မပါသြားခင္ အတင္းေခါင္းေလာင္းတီးျပီးျပန္ေခၚကာ မင္မိုရီ ရီဖရက္ရွ္ျဖစ္ေနတုန္း လက္ေတြ႕ စာေတြ႕ လုပ္ငန္းစဥ္အား ထပ္တူခ်ရမည္ စာရြက္ထဲက မွတ္ဥာဏ္နွင္႔ အျပင္မွာ ေတြ႕ရတဲ႔ သက္မဲ႔အရာဝတၳဳတို႔သည္ ကိုယ္႔ထင္ျမင္ယူဆခ်က္အတိုင္း တစ္ထပ္တည္းက်ပါ႔မလား မ်က္ျမင္အယူအဆေတြ ဘယ္ေလာက္တိုးတက္လာမလဲ ၾကံဆရမည္ ဖီးလ္ေၾကး ရွစ္ေသာင္းသြင္းျပီး ဘုရားဖူးထြက္ခဲ႔တာမဟုတ္ ပညာရပ္တစ္ခု တိုးပြားေစဖို႔ ဗဟုသုတ ရွာမီးရန္ ကြင္းဆင္းအေတြ႕အၾကံဳယူၾကျခင္းျဖစ္သည္

ပုဂံကို ေရွးေဟာင္းသုေတသန ရွဳေထာင္႔ႏွင္႔ ေလ႔လာဖို႔က က်ယ္ျပန္႔လွသည္ ဗိသုကာဗ်ဴးပါသည္ သမိုင္းဗ်ဴးလဲ ထည္႔ရမည္ အႏုပညာဗ်ဴး လူမႈေရးဗ်ဴး စာေပ လက္ေရးလက္သားနဲ႔အကၡရာအစရွိတဲ႔ ျမန္မာစာဗ်ဴး တို႔အျပင္ ထိန္းသိမ္းေစာင္႔ေရွာက္တဲ႔ ဗ်ဴးကလည္း ခ်န္ထားလို႔မရ တူးေဖာ္ဆဲ နန္းေတာ္ရာလဲရွိတာမို႔ exploration, excavation & publication လဲထည္႔ရမည္

ဒါေပမယ္႔

ေလာကထိပ္ပန္မွေမတၱာတရား

(ZawGyi)

ျမန္မာေတြလဲ ဘယ္တုန္းက ေနဝင္ဆည္းဆာခ်ိန္အလွကို ခံစားသြားတတ္ၾကလဲမသိ ပုဂံေရာက္လို႔မွ ေနဝင္ရီတေရာခ်ိန္ဆိုရင္ ေရႊဆံေတာ္ကို ေျပးသြားတတ္ခဲ႔ၾကျပီ ေရႊေရာင္ေတာက္ေနတဲ႔ ေနဝင္ခ်ိန္အလွဟာ ယဥ္ေက်းမႈ ကူးလူးဆက္ဆံမွဳ ဆက္ခံမႈမ်ားၾကားမွာ ခ်ိဳျမျမ ေအးစက္စက္ မန္က်ည္းေဖ်ာ္ရည္တစ္ခြက္အလား လန္းဆန္းေစသည္ဟု ခံစားမိၾကတာမ်ား ျဖစ္ေလမလား

ထားပါေတာ႔

အာနႏၵာဂူဘုရားၾကီးဆိုရင္လဲ ပုဂံသြားေတာလား၏ အေရးပါေသာ ေခါင္းစဥ္တစ္ခုျဖစ္ေနတာ ေျမၾကီးလက္ခတ္မလြဲ 

စည္ကားသည္ ခမ္းနားသည္ အလွဴ႕ဒါယိကာၾကီးကို လူတိုင္းသိၾကသည္ ၾကည္ညိဳသပၸါယ္စရာေကာင္းလွသည္႔အျပင္ က်ယ္ဝန္းကာ အရိပ္အာဝါသ အျပည္႔နွင္႔ ေအးေအးလူလူ နားေနနိုင္ေသာ ေနရာဌာနတစ္ခုမို႔ ပုဂံနွင္႔ အာနႏၵာကို ဘယ္ေတာ႔မွ မခြဲ

ဒါလဲထားလိုက္ပါဦး

ထားလို႔မရတာက ဒီဘုရားနွစ္ခုၾကားက ေလာကထိပ္ပန္ဆိုတဲ႔ အလယ္အလတ္အရြယ္ ဂူဘုရားေလးကို ကပ္ေက်ာ္ေနၾကတာကိုပါပဲ

ပုဂံေခတ္ေကာင္းခ်ိန္က လက္ရာတစ္ခုလို႔ ခန္႔မွန္းနိုင္တဲ႔ ေလာကထိပ္ပန္ဘုရားကို လူေတြစိတ္မဝင္စားၾကတာ အျပစ္လို႔လဲ ေျပာမရ လက္ညွိဳးထိုးမလြဲေအာင္မ်ားတဲ႔ ပုဂံဘုရားမ်ားကို ေပးနိုင္တဲ႔ အခ်ိန္တြင္း အလ်ဥ္မီေအာင္ ဝင္ဖူးနိုင္ဖို႔ဆိုတာက မလြယ္လွ လူသိမ်ားတဲ႔ ေနရာေတြကို ေရာက္ေအာင္သြားနိုင္ဖို႔သာ စိတ္ေစာေနၾကရတာကိုး 

ျမင္းကပါကသစၥာ

(ZawGyi)
ပုဂံေရာက္ရင္ ျမင္းကပါ ဂူေျပာက္ၾကီးကိုျဖင္႔ လူတိုင္းေရာက္ေအာင္သြားၾကစျမဲ

ျမင္းကပါ ဂူေျပာက္ၾကီး

က်န္စစ္သားနဲ႔ ရာဇကုမာရ္အမတ္ၾကီးတို႔ အခ်ိတ္အဆက္ 

ေက်ာင္းေနဖူးတဲ႔သူတိုင္း သိၾကတဲ႔သမိုင္းထဲက သရုပ္မွန္

ဘာမသိ ညာမသိနဲ႔ ေတြ႔ေလရာဘုရားေတြကို ေရာ္ယမ္းဦးခ်ေနရတာနဲ႔စာရင္ အလြမ္းအေဆြး ေက်းဇူးတရားမ်ားနွင္႔ သားလိမၼာတစ္ဦးရဲ႕ ျပယုဂ္ေတြရွိေနတဲ႔ ျမေစတီ ရာဇကုမာရ္ေက်ာက္စာနဲ႔ ျမင္းကပါ ဂူေျပာက္ၾကီးတို႔ရဲ႕ သမိုင္းက ျမန္မာတို႔နဲ႔ မစိမ္း 

သမိုင္းသမားတစ္ဦးရဲ႕ ရွဳေထာင္႔ကေနၾကည္႔ျပန္ေတာ႔လဲ နွစ္တစ္ေထာင္ေက်ာ္လာသည္႔တိုင္ အေကာင္းအတိုင္းၾကြင္းက်န္ေနေသးတဲ႔ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီမ်ားက ေျပာျပမဲ႔ စကားသံမ်ားရဲ႕ ဆြဲေဆာင္မွဳတို႔ေၾကာင္႔ ထပ္ခါထပ္ခါ ေျခခ်မိတဲ႔ေနရာဆိုရင္လဲ မမွား 

နာမည္ေက်ာ္ေသာ္ျငား အခါခါျပဳျပင္ထားေသာ ေနာက္ေခတ္လက္ရာ ျမေစတီရဲ႕ ထည္ဝါမႈေအာက္တြင္ ငုတ္ရွိဳးေနရရွာေသာ မူလပုဂံလက္ရာအတိုင္း ရွိေနေသးတဲ႔ အရြယ္ေသးေသး ဂူဘုရားရဲ႕ အဝင္ဝမွာတင္ ပိတ္ထားေသာ သံပန္းနွင္႔ တားျမစ္ခ်က္တစ္ခ်ိဳ႕က ပထမ အတားအဆီး တစ္ခု 

ဖြင္႔ထားေသာ တံခါးတစ္ဘက္ကို ျဖတ္ျပီး ဝင္လိုက္တယ္ ဆိုရင္ပဲ ပိန္းပိတ္ေအာင္ ေမွာင္မဲေနျခင္းက ဒုတိယအတားအဆီး

ထိုအေမွာင္ထဲတြင္ စာေရးနည္း မတြင္က်ယ္ေသးေသာ ကာလမွာ ေျပာခ်င္ရာမ်ားကို ရုပ္ပံုျဖင္႔ ေဖာ္ျပထားတဲ႔ စာေရးနည္းတျဖစ္လဲ ျမန္မာ႔လက္မွဳ နံရံေဆးေရးပန္းခ်ီမ်ားကရွိေနသည္ဆိုေသာ္ျငား မီးဆလိုက္ေလးလံုးက ဘုရားဖူးမ်ားနွင္႔ လက္မလည္ေတာ႔ တစ္ခ်ိဳ႕က တစ္ပတ္ပတ္ရံုနွင္႔ ေက်နပ္ျပီး ျပန္ထြက္သြားၾကသည္

သာမန္ဘုရားဖူးမ်ားအတြက္ မထူးျခားေသာ္လည္း တိုက္ဆိုင္ေလ႔လာလိုသူမ်ားအတြက္ေတာ႔ ခက္ခဲလွတယ္ ဆိုနိုင္ေပမယ္႔ ထိန္းသိမ္းနိုင္ဖို႔က ပထမဦးစားေပးျဖစ္ေနသည္မို႔႔ မွတ္တမ္းယူျပီးသား ပံုမ်ားနွင္႔သာ ေစ႔ေစ႔ေပါက္ေပါက္ေလ႔လာၾကရံု

ထိုဂူဘုရားတြင္ တတိယ အတားအဆီးတစ္ခုရွိေသးသည္ 

ျမင္းကပါ ဂူေျပာက္ၾကီးကို ေရာက္ဖူးသူမ်ား ထိုအတားအဆီးကို ေက်ာ္ရန္က အခက္ခဲဆံုးေသာ စိန္ေခၚမွဳတစ္ခုဆိုလည္းအမွား

ျမင္းကပါ ဂူေျပာက္ၾကီး၏ တတိယ အတားအဆီးဟု စာေရးသူ ညႊန္းဆိုလိုေသာ ထိုအရာသည္ ျမင္းကပါ သစၥာတရားကို အေကာင္းဆံုး ေဖာ္ညႊန္းျပသခဲ႔သည္လို႔လဲ ေျပာနိုင္သည္။

ထိုအရာသည္ ဘာလဲ သိၾကပါသလား 

စာေရးသူနွင္႔ ထပ္တူ ခံစားမိသလား စာေရးသူနည္းတူ ၾကံဳေတြ႔ခဲ႔ဖူးသလား သင္႔အေတြးကို တစ္ခုခုကို ပို႔စ္ေအာက္မွာ ခ်ေရးၾကည္႔ပါလား

ဆရာႀကီးျမေကတု၏ ရာဇကုမာရ္ ပ်ဴေက်ာက္စာ ေဝါဟာရ ၾကံဆပံု။

Download link >>>  http://www.mediafire.com/file/h9h03x2qyqhot3
Credit - Lwin Maw Oo

G. H. Luce - THE EARLY SYĀM IN BURMA’S HISTORY

    Not  long  ago, I  was asked  to give an opinion  about a  proposal to write the  history of  the Shans. The proposal came from a Shan scholar for whom I  have great respect, and  who  was as well- fitted   as  any  Shan   I    know   to   do   the   work. He planned to assemble   copies   of   all   the  Shan  State  Chronicles extant; toglean all references to the Shan States in Burmese Chronicles; andfinally   to   collect  source   materials  in   English. Such,  in   brief,was  the  plan. I  had  to  point  out  that   it  omitted what,  for   the older  periods  at  least, were  the   most  important  sources of  all: the   original   Old  Thai   inscriptions  of  the north, the  number  of which, if   those   from  East  Burma, North   Siam   and  Laos,  are included, may  well   exceed   a  hundred;¹ and  the  dated contem- porary   records   in   Chinese,  from   the  13th   century   onwards.

ကယန္း လူမ်ိဳး အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ေၾကးစြပ္ ဓေလ့။

(Zawgyi Version)

ကယန္းလူမ်ိဳး မ်ားသည္ အျခားမဟုတ္လည္ပင္းတြင္ ေခြစြပ္ထားေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေၾကာင့္ ကမာၻကပင္ စိတ္ဝင္စားၾက သည္ကို လူတိုင္းသိရွိျပီး ျဖစ္ေလသည္။ ကယန္း ဟူေသာစကား သည္ (ကမ္းယန္ ့)မွဆင္းသက္ ေျပာင္းလဲ လာေသာ စကား ျဖစ္သည္။ (ကမ္း) ဟူေသာ အဓိပၸါယ္မွာ နယ္ေျမေဒသ၊ နယ္ပယ္၊ ဧရိယာ သတ္မွတ္ထားေသာ ေျမသား အက်ယ္အဝန္း ျဖစ္၍ ၊(ယန္ ့) ဆိုသည္မွာ စြဲစြဲ ျမဲျမဲရွိျခင္း၊ အတည္တက် ရွိျခင္းဟု အဓိပၸါယ္ ေဆာင္သည္။ သို ့ျဖစ္ပါ၍ ကယန္း၏ အဓိပၸါယ္ မွာ နယ္ေျမေဒသ တစ္ခုအတြင္းအတည္တက် ေနေသာ သူမ်ားကို ေခၚဆိုျခင္းျဖစ္သည္။ ၎တို ့အား (ပေဒါင္) ဟု ေခၚလွ်င္ နွစ္သက္ေလ ့မရွိေပ။ ပေဒါင္ ဟုေခၚဆိုျခင္း မွာ ကယန္းဘာသာစကား မဟုတ္ပဲ ၊ ရွမ္းဘာသာစကား (ယန္းပေဒါင္း) ဟု အဓိပၸါယ္ရွိရာရွမ္းဘာသာ စကားျဖင္း ယန္း= ကရင္မ်ိဳးႏြယ္ ၊ ပေဒါင္း= ေၾကးပတ္ ျဖစ္ရာ ယန္းပေဒါင္းကို ေၾကးေခြစြပ္ထား ေသာ ကရင္လူမ်ိဳး ၊ရွမ္းဘာသာစကားျဖစ္ေသာ ယန္းပေဒါင္း မွတြင္လာျခင္း ေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ကယန္း ပေဒါင္ တို ့သည္ အျခားတိုင္းရင္းသာ မ်ားနည္းတူ မြန္ဂိုကုန္းျမင့္ ေဒသမွ ေရၾကည္ရာ ျမက္နုရာ အရပ္သို ့ တေရြ ့ေရြ ့ ဆင္းလာၾကရာ မွ ယန္းစီျမစ္ ႏွင့္ ဟန္ဟို ျမစ္ဖ်ားတြင္ ေနထိုင္ခဲ ့ဖူး သျဖင့္ ယင္းေဒသ မ်ားမွ ဆင္းသက္လာသည္ကို အစြဲျပဳ၍ ကယန္းဟု ေခၚျခင္းျဖစ္သည္ ဟုယူဆခဲ ့ၾကသည္။

John Carman - Archaeology and Heritage - An Introduction

This book is intended as an approachable introduction to themes in field of 'heritage' as it relates to the material legacy of our pasts. It is also intended as an introduction to - and an invitation to indulge in - a way of thinking about issues which are central to the
heritage field itself and, indeed, to the interpretation of our pasts.
In concentrating upon themes and issues, the book is expressly
theoretical in tone: it is not intended as a guide for practitioners on
how to 'do' heritage nor does it recommend particular ways of
managing the heritage. Nor yet should it be considered as an
examination 'primer'. Rather than offering representative examples
of heritage practices, it considers such practices in terms of the
meanings they hold and the consequences they produce. The book
therefore draws upon some current approaches to theorizing
material culture and archaeological practice to present to readers
some ideas about how we understand and relate to the remains,
sites, structures and buildings that have come into our present from
the past.

ကမာၻေက်ာ္တဲ႔ ျမန္မာ႔လမ္းမၾကီးမ်ား

ျမန္မာလမ္းBurma road နဲ႔ လီဒိုလမ္းမၾကီး Ledo road အေၾကာင္းကို လြန္ခဲ႔တဲ႔ ၂နွစ္ေလာက္ကတည္းက အင္တာနက္ေပၚမွာ ဖတ္ဖူးျပီးသား ျဖစ္ေပမယ့္ ဆရာေမာင္သာ ေရွးေဟာင္းသုေတသနရဲ႕ အညာသားယဥ္ေက်းမႈနွင့္ အျခားေဆာင္းပါးမ်ား စာအုပ္ထဲမွာ ကမာၻေက်ာ္ ျမန္မာလမ္းမၾကီးမ်ားဆိုျပီး ထပ္ေတြ႕ရေတာ့ အရင္ဖတ္ဖူးတုန္းကနဲ႔မတူပဲ ေတာ္ေတာ္ေလး ျပည့္ျပည့္စံုစံု ေဖာ္ျပထားတာကိုေတြ႕ရသျဖင့္ ထံုးစံအတိုင္း မေနနိုင္ပဲ စာေရးဖို႔ ျဖစ္လာပါျပီ ။

ဆရာဦးဝင္းေဇာ္ (ေမာင္သာေရွးေဟာင္းသုေတသန)မွလဲ က်မကို စာအုပ္ဖတ္ျပီးတဲ႔အခါ feedback ျပန္ေပးဖို႔ မွာၾကားထားတာေၾကာင့္လဲ ထိုစာအုပ္ထဲတြင္ပါဝင္ေသာ သမိုင္းဆိုင္ရာ ေဆာင္းပါးေကာင္းမ်ားစြာထဲမွ စိတ္ဝင္အစားဆံုးျဖစ္တဲ႔ သည္ေဆာင္းပါးေလးကို ေရြးထုတ္ျဖစ္ခဲ႔ပါတယ္ ။

ဒီလမ္းမၾကီးဟာ တရုတ္နိုင္ငံ၏ အႏၱရယ္အရွိဆံုး ေသမင္းတမာန္လမ္းမၾကီးမ်ားထဲမွာလဲ တစ္ခုအပါအဝင္ျဖစ္ခဲ႔တယ္လို႔ သိထားပါတယ္ ။

က်မတို႔ ျမန္မာနိုင္ငံဟာ အေရွ႕ေတာင္ဘက္တြင္ ရွိတဲ႔တရုတ္နိုင္ငံအေနာက္ေျမာက္ဘက္ရွိ အိႏၵိယနိုင္ငံတို႔အၾကား ညွပ္ေနသလို ျဖစ္ေနတဲ႔ ပထဝီအေနအထားေၾကာင့္ 

စစ္ေရးအရ အေရးပါတဲ႔ နယ္ေျမျဖစ္ခဲ႔တာ ဟိုးေရွးေရွး ပေဝဏသီ ပ်ဴေခတ္ေလာက္ ကတည္းကပါပဲ ကုန္ကူးရင္း အနုနည္းျဖင့္ နယ္ခ်ဲ႕ျခင္းခံခဲ႔ရကာ ယဥ္ေက်းမႈေတြ ကိုးကြယ္ရာေတြ ဘာသာစကားနွင့္ စာေပမ်ားအထိပါ မသိမသာ ေရာေထြးလႊမ္းမိုးခဲ႔ရပါတယ္ ကဲထားပါ ဒါေတြခ်ဲ႕ေနရင္ လိုရင္းမေရာက္ပဲ မိုးလင္းသြားပါလိမ္႔မယ္ ။

ဒီေတာ႔ ဆရာ႔ရဲ႕ ေဆာင္းပါးထဲက အခ်က္အလက္အခ်ိဳ႕ကို ေဖာ္ျပပါ႔မယ္ ။ ကမာၻေက်ာ္တဲ႔အထိ လူသိတဲ႔ ျမန္မာ႔လမ္းမၾကီးဟာ ၂ခုဆိုေပမယ့္ တရုတ္နိုင္ငံအေနာက္ေတာင္ပိုင္းရွိ ယူနန္ကူမင္းျပည္နယ္မ်ားနွင့္ ျမန္မာနုိင္ငံလားရွိဳးျမိဳ႕ကို 

ဆက္သြယ္ထားတဲ႔ ျမန္မာလမ္း နွင့္ အိႏိၵယနိုင္ငံ အာသံျပည္နယ္ ျမန္မာနိုင္ငံ ကခ်င္ျပည္နယ္ ရွမ္းျပည္နယ္နွင့္ တရုတ္နိုင္ငံ ယူနန္ျပည္နယ္တို႔ကို ဆက္ထားတဲ႔ လီဒိုလမ္းမၾကီး ဟာဆိုရင္ျဖင့္ ျမန္မာနိုင္ငံ မူဆယ္ျမိဳ႕အနီးတြင္ ေပါင္းဆံုသြားတာေၾကာင့္ လမ္းတစ္ခုတည္းသဖြယ္ျဖစ္ေနတယ္လို႔လဲ ေျပာခ်င္ေျပာနိုင္ပါေသးတယ္ ။

ျမန္မာလမ္းမၾကီးသည္ မိုင္ေပါင္း၇၁၇မိုင္ရွည္လ်ားသည္အထိ ၾကမ္းတမ္းေသာ ေတာင္စြယ္ေတာင္တန္းမ်ားကို ဆက္လ်က္ ေဖာက္လုပ္ထားပါတယ္ ။